Nasz patron
Mikołaj Kopernik podczas pobytu we Włoszech cenił sobie bardzo znajomość z włoskim astronomem Domenico Maria di Novara, z którym zapewne obserwował ciała niebieskie i przy którym umocnił swoje zainteresowanie gwiazdami i tajemnicami Wszechświata. Po okresie nauki wrócił Kopernik na Warmię, aby służyć kapitule, która umożliwiła mu ukończenie studiów.
Mikołaj prowadził szeroko zakrojoną działalność publiczną. Brał udział w zjazdach stanów pruskich u boku swego wuja Łukasza Watzenrode, biskupa warmińskiego. Opracował traktat monetarny, tj. rozprawę o sposobie bicia monet, w której jako pierwszy wśród ekonomistów udowodnił, że dobra moneta wypierana jest z obiegu przez gorszą. Był też Kopernik współautorem pierwszych map Warmii, Prus Królewskich, Zalewu Wiślanego i Królestwa Polskiego. Tłumaczył dzieła greckie na łacinę, otrzymywał też zaproszenia wyższych władz kościelnych w Rzymie do współpracy przy projekcie reformy kalendarza. Najwięcej jednak czasu poświęcił obserwacji gwiazd. W roku 1516 Mikołaj Kopernik został mianowany administratorem dóbr wspólnych kapituły. W styczniu 1521 roku, gdy do murów Olsztyna zbliżali się Krzyżacy, Kopernik jako administrator przygotowywał miasto i zamek olsztyński do obrony. Dzięki wzorowemu przygotowaniu atak krzyżacki został odparty i miasto nie zostało zdobyte. Była w tym wielka zasługa Kopernika. Jeszcze w tym samym, 1521 roku, Kopernik złożył urząd administratora w związku z powołaniem go na wyższe stanowisko - komisarza Warmii. W roku 1523 został wybrany generalnym administratorem diecezji warmińskiej. W tym czasie wrócił do Fromborka i tam pozostał już do śmierci. We Fromborku zajmował się sprawami administracyjnymi, leczeniem chorych oraz dalszymi pracami nad nowym modelem Układu Słonecznego.
Kiedy w roku 1537 umarł biskup Ferber, kapituła warmińska wśród 4 kandydatów na to stanowisko wysunęła między innymi kandydaturę Kopernika. Jednakże król, do którego należała decyzja w tej sprawie, wybrał na biskupa warmińskiego Jana Dantyszka. Była to propozycja najwyższej rangi, jaką Kopernik w swoim życiu otrzymał.
Przebywając nadal we Fromborku zajmował się Kopernik astronomią i pracował nad swym wiekopomnym dziełem o Wszechświecie. Przy obserwacji planet posługiwał się głównie trzema instrumentami: kwadrantem słonecznym służącym do obliczenia szerokości geograficznej miejsca obserwacji, sferą armilarną (tzw. astrolabium) - do wyznaczania kątów współrzędnych planety oraz triquetrum (narzędzie paralaktyczne) do obserwacji Księżyca. Swą nową teorię podał w zarysie w tzw. "Komentarzyku", który w odręcznych odpisach krążył po całej Europie.
Pracę nad dziełem ,,De revolutionibus" rozpoczął Kopernik około 1515 roku i właściwie do końca życia ciągle wnosił do niego poprawki. W maju 1539 roku przybył do Fromborka młody uczony niemiecki Jerzy Joachim von Lauchen zwany Retykiem, który znacznie przyczynił się do wydania drukiem wielkiego dzieła Mikołaja Kopernika. W roku 1540 Retyk wydał rozprawę pt. ,,Narratio prima" czyli ,,Opowiadanie pierwsze", w której obwieścił światu odkrycia Kopernika. Po długich namowach przekonał on astronoma do wydania drukiem dzieła ,,O obrotach". W roku 1541 Retyk opuścił Frombork, wioząc do Norymbergii wielkie dzieło Kopernika. Ukazało się ono drukiem w 1543 roku w Norymbergii, w drukarni Jana Petreiusa pod tytułem ,,De revolutionibus orbium coelestium libri VI", a dedykowane zostało papieżowi Pawłowi III. Dzieło to składało się z sześciu ksiąg i 203 kart, a pierwszy nakład wynosił około tysiąca egzemplarzy.
Tymczasem Kopernik ciężko zachorował i dnia 24 maja 1543 roku zamknął oczy już na zawsze. Został pochowany w podziemiach katedry fromborskiej, w pobliżu ołtarza należącego do jego kanonii.
Oceniając znaczenie Kopernika należy jednak pamiętać, że astronomia nie ma tak szerokiego zastosowania w praktyce, jak fizyka, chemia i biologia. W zasadzie można zbudować telewizor, samochód czy nowoczesną fabrykę chemiczną bez znajomości teorii Kopernika (nie można jednak tego uczynić nie korzystając z odkryć Faradaya, Maxwella, Lavoisiera i Newtona). Uwzględnianie samego tylko bezpośredniego wpływu Kopernika na technikę spowodowałoby jednak całkowite pominięcie prawdziwego znaczenia jego teorii. Książka Kopernika była nieodzownym prologiem prac zarówno Galileusza, jak i Keplera. Ci z kolei byli wielkimi poprzednikami Newtona i to ich odkrycia umożliwiły Newtonowi sformułowanie praw ruchu i grawitacji. Z historycznego punktu widzenia opublikowanie "De revolutionibus orbium coelestium" było punktem wyjścia dla nowożytnej astronomii i - co ważniejsze - nowożytnej nauki.
wróć
Nasza szkoła